Woensdag 4 oktober 2006 - Het overgrote deel van die geschillen wordt opgelost zonder tussenkomst van een rechter. En dat is maar goed ook, vindt rechtbankpresident L. van Dijke.

Want een rechter kijkt naar de juridische kant van een conflict. Hij heeft niet de tijd noch de mogelijkheden zich te verdiepen in alle achtergronden en belangen.

Het aantal conflicten dat behandeld wordt door rechters kan verminderen nu de Middelburgse rechtbank vanaf deze week gebruik gaat maken van mediation. Bij deze vorm van bemiddeling lossen partijen gezamenlijk hun conflicten op met behulp van een mediator, een onafhankelijke derde, die de gesprekken begeleidt.

Die levert volgens Van Dijke geen inhoudelijke bijdrage en spreekt geen oordeel uit. Als de bemiddeling slaagt, wordt de oplossing vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst die beide partijen ondertekenen. Desgewenst kan zo’n akkoord worden opgenomen in een rechterlijk vonnis.

Volgens de president kan er in tal van geschillen gekozen worden voor mediation. Variërend van familie- en bestuurszaken tot en met handels- en belastingconflicten. Rechters en griffiers van de rechtbank gaan vanaf nu binnenkomende zaken scannen op de mogelijkheid van mediation.

Zodra ze denken dat een geschil daarvoor in aanmerking komt, worden de partijen door middel van een brief en een folder daarop gewezen. Willen ze de rechtszaak gewoon voortzetten, dan is dat aan hen.

Kiezen ze voor bemiddeling, dan wordt de procedure bij de rechtbank voor drie maanden stilgelegd.

Van Dijke denkt dat veel partijen beter af zijn met mediation. Want bij zo’n bemiddeling kunnen ook allerlei niet-juridische argumenten aan de orde komen. Ook is het de bedoeling dat beide partijen zelf tot een oplossing komen, benadrukt hij. Ze zijn volgens de president op die manier toekomstgericht bezig terwijl bij een rechtszaak feitelijk alleen naar het verleden wordt gekeken. Dan wordt alleen maar onderzocht wie welke overeenkomsten niet is nagekomen.

Een rechterlijke oplossing draagt in de regel niet bij tot een betere verstandhouding tussen partijen die een conflict met elkaar hebben. Mediation wel, zo zegt hij. Vooral omdat de partijen zelf met de oplossing moeten komen en ook de achtergronden aan bod komen.

Van Dijke wijst er ook op dat partijen via mediation tot een gedeeltelijke oplossing kunnen komen. Bij bijvoorbeeld een boedelscheiding wordt de verdeling nagenoeg helemaal geregeld behalve het punt wie het ene schilderij krijgt dat jarenlang boven de bank hing. Dat wordt dan nog afzonderlijk aan de rechter voorgelegd.

Het moet de rechtbankpresident van het hart dat tal van conflicten waarover de rechtbank moet oordelen, opgelost kunnen worden tijdens een goed gesprek aan tafel of bij een stevige strandwandeling. Dat gebeurt niet omdat velen niet kunnen of durven communiceren. Die nodigen volgens hem niet de buurman uit om naar het café te gaan om te praten over de bouwplannen voor een garage. Die lopen niet van Breskens naar het Zwin en terug om te praten over de arbeidsverhoudingen op kantoor.

Door dat gebrek aan communicatie heeft de rechtbank handenvol werk. Werk dat door het officieel instellen van mediation naast de rechtspraak niet gevoelig zal verminderen, aldus de president.

Wat tijdens de mediation wordt besproken, blijft vertrouwelijk. Als een van de partijen of de mediator wil stoppen, wordt de procedure bij de rechtbank voortgezet. De rechter hoort dan niet wat in de mediation is gebeurd.

Partijen hoeven volgens Van Dijke ook niet af te wachten tot de rechtbank hen wijst op de mogelijkheid een conflict via mediation op te lossen. Ze kunnen daar ook zelf om vragen. Ook nadat hun zaak al bij de rechtbank aanhangig is gemaakt.

Een aantal rechtbanken werkt momenteel al met mediation naast de rechtspraak. Zover Van Dijke weet, stemmen de eerste resultaten tot tevredenheid. Concrete cijfers zijn er nog niet. Hij durft ook niet aan te geven hoeveel procent van de zaken die nu worden behandeld door de Middelburgse rechters in aanmerking komen voor mediation. Over een half jaar volgt wel een eerste evaluatie. Dan pas weet hij welk effect deze manier van het bemiddelen heeft op de bedrijfsvoering van de rechtbank.

Bron: BN De Stem